Χριστούγεννα στον τοίχο

«Κορίτσι. Ας είναι.» Έτσι της είπε την ώρα που  απίθωσε στην ιδρωμένη της αγκαλιά το γοερό κλάμα μιας Χριστίνας. Δεν ήταν αυτό που είχε ελπίσει για 5^η φορά: ένας Χριστός (θεέ μου, συγχώρα με), αλλά μια γυναίκα. Πάλι, μία γυναίκα.

Το ήξερα, μονολόγησε και τράβηξε λίγο την πάνα, πιο πολύ από καθήκον και λιγότερο από περιέργεια. Στο μυαλό της οι σκέψεις είχαν ήδη νυχτώσει.  Δεν έδωσε σημασία στο πρόσωπο, δεν αναζήτησε ομοιότητες και διαφορές, πάνε αυτά. Στην πέμπτη γέννα το θαύμα έχει κορεστεί.

«Ουδέν κακό αμιγές καλού» παρατήρησε η αδελφή της την επόμενη μέρα «δε θα χρειαστούμε καινούρια ρούχα.» Παρήγορη αλήθεια η σκέψη, αν και κάπως χοντροκομμένη. Το κλάμα έσπασε τη σιωπή της, να είναι φαγανό τουλάχιστον, είπε δυνατά κι αυτή η ευχή της έπιασε.

Ούτε την είπαν Χριστίνα τελικά. Τη δέχτηκαν όμως, όπως κάνει κανείς με όλα αυτά που γνωρίζει ότι δεν μπορεί ν’ αλλάξει. Άγνωστες οι βουλές του Κυρίου άλλωστε… Για λίγες ώρες ωστόσο είχε πιστέψει πως για να γεννάει Χριστούγεννα, δεν μπορεί, θα είναι αγόρι. Κι ας μη τη λένε Μαρία, κι ας είχε αφήσει τέσσερα κορίτσια στο σπίτι ή ίσως γι’ αυτό.

Δε βαριέσαι...  Ήδη την αγαπούσε κι αν αυτό δεν είναι μαγεία, τότε δε θα  μάθει ποτέ όσο ζει τι είναι. Το μωρό χαμογελούσε στον ύπνο του, να ένα καλό σημάδι. Και τρώει, τρώει πολύ.

Κουρασμένη κίνησε για την κουζίνα. Εκεί, με στραμμένα τα μάτια στον τοίχο κι έναν χρόνο μετά, πλένει τα πιάτα των Χριστουγέννων του Χριστού και σκέφτεται πόσο θα ήθελε να δαγκώσει ένα κόκκινο μήλο ξαπλωμένη στο δάσος.

Χριστούγεννα 1971

Το κορίτσι να πάει στα αυτοκινητάκια, το αγόρι να δώσει το μπιμπερό στα μωρά...

Τα αυτοκινητάκια στα βιβλία είναι πάντα των αγοριών και τις συνταγές τις εκτελούν στην κουζίνα οι μητέρες. Αυτό είναι γνωστό σε βαθμό ακλόνητης βεβαιότητας, έτσι που αν φτιάξεις ένα πρόβλημα Μαθηματικών και βάλεις μέσα κορίτσια να μοιράζονται δίκαια 18 αυτοκινητάκια ή μπαμπάδες στην κουζίνα να υπολογίζουν τα υλικά για κέικ, τα παιδιά θα σου φωνάξουν αμέσως: Τα κάνατε όλα ανάποδα, κυρία! Ύστερα θα σκάσουν στα γέλια, τι χωρατατζού δασκάλα έχουμε, θεέ μου!

Η αλήθεια είναι ότι εμένα μου αρέσει να ανακατεύω τα πράγματα, τόσο που στο τέλος να γίνονται κουβάρι. Τι να πω, καθεμιά (ύπαρξη) με τα βίτσια της. Το δικό μου είναι αυτό και σε όποια αρέσει. Και παρόλο που δεν υπολείπομαι σε φεμινιστική διάθεση, το βασικό μου κίνητρο είναι μια προσωπική αγανάκτηση που επιφέρει η βολική συνήθεια να φτιάχνουμε προτάσεις και νοήματα απολύτως προβλέψιμα και αναπαραγωγικά της ίδιας της μονότονης ζωής μας.

Έτσι, κυκλοφορώ σε βιβλία, παλιές εργασίες ή ηλεκτρονικά φυλλάδια και ξαναγράφω το σενάριο όσο πιο ανάποδα μπορώ...    Βασικά ξεκολλάω τη μαμά από τα ρήματα που συνήθως πάει και κοψομεσιάζεται, ρήματα του σπιτιού, όπως διπλώνει, ψήνει, καθαρίζει, ψωνίζει, σκεπάζει, πλένει, μαγειρεύει... ξέρετε τώρα- να μη συνεχίσω- και την πηγαίνω αλλού, εκεί όπου συνήθως τριγυρνάει ο μπαμπάς. Τη σηκώνω ας πούμε από το σίδερο, τη σκούπα, τον φούρνο και το πλυντήριο, της δίνω το κλειδί του αυτοκινήτου, τη διαβεβαιώνω ότι είναι μια χαρά οδηγός και την παρακινώ να πάει μια εκδρομή να ξεσκάσει. Έτσι η μαμά στην τάξη μου ταξιδεύει και καίει βενζίνη, οπότε υπολογίζει τα χρήματα που θα χρειαστεί για να πάει και να γυρίσει από την Πάτρα, κερνάει παγωτό την οικογένεια και παίρνει (αχ, λέμε τώρα) δάνειο με το χαμηλότερο επιτόκιο της αγοράς. Άλλες φορές μαθαίνει μπάσκετ και της αρέσει τόσο που μετά παίρνει την κόρη της και πάνε παρέα να παίξουν στο σχολείο. Κακό είναι;

Τα παιδιά τουλάχιστον το διασκεδάζουν με την ψυχή τους. Ακόμα και οι άντρες που αναγκαστικά μαθαίνουν να πλένουν  κανένα πιάτο, να σιδερώνουν και να ψήνουν αφράτα κέικ, αντί να μουτρώνουν, όπως ίσως θα φοβόμασταν, με σιγοντάρουν κι όλο χαμογελάνε στις εικόνες που βάζω κάτω από τα προβλήματα, καθώς αγκαλιάζουν τρυφερά τα μωρά τους ή μοιράζουν στα πιάτα της οικογένειας κομμάτια πίτσας. Μπορεί βέβαια να είναι η ιδέα μου, αλλά παράπονο από τα χείλη τους ως τώρα δεν έχω ακούσει. Ίσα ίσα. Τι να πω εκτός από το ότι εγώ πίνω, εγώ κερνάω!

Διακοπές: μέρες αργίας!

Το ρολόι δείχνει αμετάκλητα διακοπές. Σηκώνεσαι, μαζεύεις με βιαστικές κινήσεις τα προσωπικά σου αντικείμενα κι αποχαιρετάς τις/τους συναδέλφισσες/ους σου ανταλλάσσοντας ευχές και φιλιά…

… Αλλά την ώρα που πας να γλιστρήσεις προς την έξοδο στέλνοντας ένα τελευταίο αποχαιρετιστήριο βλέμμα, σε προλαβαίνει το δεξί χέρι του αφεντικού! Στα χέρια του κρατάει έναν χοντρό ντοσιέ και το ύφος του δε σηκώνει αντιρρήσεις.

-Καλές γιορτές, Δέσποινα! Αυτό για να μας θυμάσαι!

-Δεν ήταν ανάγκη! Μπορούσα και να σας ξεχάσω για λίγο: θέλεις να πεις, αλλά κρατιέσαι και χαμογελάς, το ντοσιέ αλλάζει χέρια, η διάθεσή σου αλλάζει χρώμα και οι διακοπές που τόσο περίμενες έχουν πάει περίπατο.

Στον διάδρομο διαπιστώνεις κατάπληκτη ότι δεν είσαι η μόνη που βρέθηκε να κουβαλάει εργασία για το σπίτι. Όλες κι όλοι, συναδέλφισσες και συνάδελφοι, αποχωρούν κρατώντας έναν παρόμοιο φάκελο κι έχουν το ίδιο ύφος μ’ εσένα. Έτσι θα είναι από δω και πέρα, μαθαίνεις αργότερα στις ειδήσεις δια στόματος υπουργού εργασίας. Οι απασχολούμενες/οι στις άδειές τους θα εκπονούν εργασίες, προκειμένου να βελτιώσουν τις αναπόφευκτες αδυναμίες τους, ώστε να επιστρέφουν στα καθήκοντά τους ικανότερες/οι και αποδοτικότερες/οι. Για τον σκοπό αυτό συγκεντρώνονται αυτή τη στιγμή που μιλάμε φάκελοι με υλικό ανά επαγγελματική κατηγορία και τις προσεχείς ημέρες θα διανεμηθεί πόρτα πόρτα…

Αρχίζεις να ζαλίζεσαι, δεν μπορεί φάρσα είναι, πετάγεσαι. Διαπιστώνεις ότι είσαι στο κρεβάτι σου, χαμογελάς. Σηκώνεσαι από συνήθεια να ελέγξεις ότι το παιδί είναι καλά και κοιμάται σκεπασμένο. Στο γραφείο της Μαίρης περιμένει το υλικό των φυλλαδίων, οι επαναληπτικές ασκήσεις των Αγγλικών, η τελευταία ενότητα της Ιστορίας (10 κεφάλαια) προς μελέτη, γιατί αμέσως μετά τις διακοπές έχει προαναγγελθεί επαναληπτικό διαγώνισμα, 12 προβλήματα Μαθηματικών και μια έκθεση: «Πώς πέρασα τις γιορτές». Κοιτάς τον λόφο ικανοποιημένη που το παιδί σου πάει σ’ ένα καλό σχολείο. Να θυμηθείς το πρωί να ελέγξεις… Κλείνεις το φως κι όλα καλά.

Στο μεταξύ κάθε παιδί που κάνει διακοπές έχοντας επαναληπτικές ασκήσεις και μελέτη:

·        χάνει το δικαίωμα στην ξενοιασιά,
·   φορτώνεται με ανέντιμη δουλειά (βρίσκεται εκτός εργασιακού περιβάλλοντος με σκοπό την ξεκούραση),
·        επιφορτίζεται με ανθυγιεινή ενοχή και άγχος, μιας και το σύνηθες σενάριο είναι «Θα ξεκινήσω να δουλεύω αύριο»,
·        γεμίζει με αρνητικά συναισθήματα για το σχολείο και τη/τον δασκάλα ή δάσκαλό του.  

Μπορεί ένα παιδί να γίνει καλύτερη/ος μαθήτρια/τής στις διακοπές του; Γίνεται ένας δάσκαλος/μια δασκάλα αποτελεσματικότερος/η βάζοντας μπόλικες εργασίες στις αργίες; Αδειάζει το μυαλό απ’ τη γνώση, όταν χαλαρώνει και ξεφεύγει από τη σχολική ύλη;

 Οι ειδικές/οί μας βεβαιώνουν: το διάλειμμα είναι το ίδιο γόνιμο με το μάθημα, η παύση με την εργασία. Με άλλα λόγια ο χρόνος των διακοπών ωφελεί το παιδί με πολλούς και σπουδαίους τρόπους. Γι’ αυτό πρέπει να μένει τέτοιος: χρόνος διακοπών. Βγάλτε τις ασκήσεις από το μυαλό σας!

Εκδρομή

Αγαπήσαμε κάτι ολόψυχα.
Μια ιδέα, έναν άνθρωπο-θεό, έναν τόπο.
Κάψαμε τη σπίθα μας στο όνομα αυτής της αγάπης και φωτίσαμε την ψυχή μας.
Βρήκαμε έναν καινούριο ολοφώτεινο εαυτό, εκεί, στην εξορία.
 Δε μετανιώσαμε.
Κι ας λυγίσαμε. Κι ας λύσαμε τα χέρια μας από τη μονάκριβη αγκαλιά,
εμείς οι εξόριστοι μάρτυρες του αναστεναγμού, της τελευταίας σταγόνας που μοιραστήκαμε δίκαια.

Επιστρέψαμε κάποτε με τα βασανιστήρια βαθιά κρυμμένα στα νύχια μας. Δε μιλήσαμε.
Πιάσαμε μόνο το τραγούδι και τη δουλειά.
Τα βράδια, καμιά φορά  οι δεσμώτες μας επέστρεφαν για έναν ακόμα γύρο βαρβαρότητας.
Το μάθαμε κι αυτό να το αντέχουμε
και μία μία, ένας ένας πετάμε τώρα μακριά.

Να 'ρχεστε πού και πού στο νησί.
Να βάζετε τ' αυτί στην πέτρα που γονατίσαμε και μας ξομολογήθηκε τις αμαρτίες των άλλων.
Αλλά να φεύγετε με το φως, έχει πολύ βαθιά σκοτάδια εδώ τη νύχτα
κι οι χαράδρες- στόματα ανοιχτά- μας καταπίνουν ξανά κι αντιλαλούν τις κραυγές μας.

Αγαπήστε κάτι, μια ιδέα, έναν άνθρωπο-θεό, έναν τόπο.
Κάψτε τη σπίθα σας στο όνομα αυτής της αγάπης...
Μη μετανιώσετε. Κι ας λύσετε τα χέρια σας από τη μονάκριβη αγκαλιά,
αγαπήσατε να λέτε, σπουδάσατε την τρυφερότητα,
και πετάξτε.

Είπεν Ο ο

Τι έκανες, Γυναίκα, εδώ;
Δάγκωσες το μήλο (του Αδάμ);
Ρώτησες το δέντρο της Γνώσης;
Τόλμησες να πλάσεις ζωή και μάλιστα χωρίς πηλό;
Θα καταδικαστείς ερήμην σου σε πολλούς αιώνες σκλαβιάς!
Θα τριγυρνάς ζητιάνα και δούλα
χωρίς ψυχή (και σώμα) να πονάς, αλλά να μην εξαγνίζεσαι
μέχρι να ισοσταθμιστεί το ύψος της αμαρτίας με το βάθος της πτώσης Σου...

Εδώ χτίζουμε βαριά μέταλλα από φυλακές
Σφυρηλατούμε καθημερινά την εξουσία και τη βία της
Μετράμε μπράτσα που σηκώνουν εγκλήματα.
Δεν ανήκεις μαζί μας
Σε κουβαλάμε χαριστικά σαν κατοικίδιο που άλλοτε το χαϊδεύουμε κι άλλοτε το κλοτσάμε!
Για μια μικρή παραδρομή, ένα τόσο δα θεϊκό λάθος
σου επιτρέπουμε να επιβιώσεις, αλλά όχι να ζεις.
Ίσα για να γεννάς καινούρια αφεντικά και καινούριες δούλες θ' αναπνέεις.

 Και κάθε φορά που θα γεννιέσαι ξανά θα σου λέμε:

Τι έκανες, Γυναίκα, εδώ; 

Δάγκωσες το μήλο (του Αδάμ);

χτίστρια στο Βερολίνο 1900

Ρώτησες το δέντρο της Γνώσης;...

Το τέρας της Προπαίδειας 

Τρεις εφτά;
Σιωπή.
Τρεις εφτά; (ξανά)
Σιωπή πάλι.
8:00 το πρωί, περνάω απέναντι. Έξω από τον φούρνο μια μαμά σκύβει ρωτώντας για τρίτη φορά: τρεις εφτά; Τίποτα ξανά.
Καθώς προσπερνώ, το βλέμμα του γιου προλαβαίνει να μου αναποδογυρίσει τη διάθεση.
Αυτό και η φωνή της γυναίκας. Γεμάτοι αγωνία και οι δύο, εκείνη να επαναλαμβάνει: τρεις 7; τρεις 7; και το αγόρι να κοιτάζει με φόβο τη μητέρα στο πρόσωπο, με την πόρτα του φούρνου μακρινή πλέον- αντίο, κουλούρι.
Απομακρύνομαι γρήγορα.
Α, ρε Προπαίδεια... Πόσες γενιές θα χαραμίσεις ακόμα; Πότε επιτέλους θα (μας) ξεχάσεις;

Γραμματο-κυνηγητό Πρώτης τάξεως!

 Ένα κυνήγι θησαυρού για πρωτάκια 

Στα πρώτα φθινοπωρινά φύλλα κολλήσαμε το α και τα σκορπίσαμε στο παρτέρι.

Όχι εμείς, βάλαμε τη Γενικών Καθηκόντων- Φύλακα Άγγελο να το κάνει, ενώ βρισκόμασταν στην τάξη.

Μετά, αφού πέρασε βήχοντας διακριτικά έξω από τις πόρτες μας, βγήκαμε να κυνηγήσουμε τη φωνή του Άρη: α

Τι γέλια και χαρές δε λέγεται (μαζί με ολίγη φασαρία για τις έκτες, αλλά μας συγχώρησαν).

Από τότε τα παιδιά έγιναν γραμματοκυνηγοί, γραμματοσυλλέκτες και γραμματοκατακτητές, ενώ εμείς αποκτήσαμε ένα εργαλείο- παιχνίδι, πρώτης τάξεως όπλο εναντίον της πλήξης!

Το Π π έγινε παπαγαλάκια που κρύφτηκαν στους θάμνους, το Ττ τόπια που έπεσαν στο χώμα και μπλέχτηκαν στα κλαδιά...  και πάει λέγοντας.

Το κυνηγητό του καινούριου γράμματος έγινε κίνητρο, ώστε να μελετούν και να θυμούνται τα κατακτημένα γράμματα και η αναμονή για το επόμενο κυνήγι χρωμάτισε με ενθουσιασμό το μάθημα.

Σημειώνω ότι η ιδέα υλοποιήθηκε και από τα δύο τμήματα της Πρώτης, κάτι που το βρίσκω απαραίτητο όπου υπάρχουν περισσότερα από ένα τμήματα, για ευνόητους λόγους.

Ψάχνω να βρω καμιά φωτογραφία από τις κατασκευές των γραμμάτων που πήραν μέρος στο γραμματοκυνηγητό,  αλλά φευ!

Στον δρόμο για το σχολείο

Στον δρόμο για το σχολείο μου δε φυτρώνουν μανιτάρια, μόνο Κέντρα Μελέτης.

Τα χαζεύω να πολλαπλασιάζονται, φαίνεται η ανομβρία του δημόσιου χρήματος είναι το λίπασμά τους. Εμπορικά καταστήματα μετατρέπονται σε... εμπορικά καταστήματα, λάθος μου, αλλά θα το αφήσω. Η Παιδεία δε γίνεται να είναι εμπόρευμα ψιθυρίζω καθώς περπατάω, αλλά οι πινακίδες με διαψεύδουν. Το ίδιο και τα διαφημιστικά φυλλάδια που μοιράζονται έξω από την πόρτα του δημόσιου σχολείου.
Φτιάχνω μια εικόνα: το σχολείο- δέντρο και τα εμπορικά κέντρα εκπαίδευσης- τα χόρτα που πάνε να το πνίξουν. Μέχρι να φτάσω στο σχολείο, τα χόρτα έχουν ψηλώσει κι έχουν πνίξει το καχεκτικό κορμάκι του. Θυμώνω.
Σύνελθε, μου λες, ό,τι αξίζει να σωθεί θα σωθεί. Ο νόμος της ζούγκλας ή ο νόμος της αγοράς; σε ρωτάω και αμέσως θυμάμαι, είναι το ίδιο.
Μου υπενθυμίζεις τη θλιβερή πραγματικότητα: ανεργία, ανταγωνισμός, καπιταλισμός, μνημόνια, εκμετάλλευση, πελατειακή συνείδηση. (Αυτό το τελευταίο το πρόσθεσα εγώ, για τη λαχτάρα μας να αγοράζουμε κάτι και μετά να διαμαρτυρόμαστε γι' αυτό, αφού έχουμε για λίγο καυχηθεί.)
Σε προκαλώ να μετρήσεις όλα τα λεφτά που έχουμε δώσει από τον παιδικό σταθμό μέχρι τα ιδιαίτερα για τις πανελλαδικές: Μια περιουσία, το ξέρεις και σιωπάς (για λίγο). Και τι να κάναμε; με ρωτάς, αφού...
Ναι, αλλά δε γίνεται όλη η Ελλάδα να γεμίσει με (ιδιωτικές-ούς) εκπαιδευτικούς. Γιατί αν το καλοσκεφτείς, αυτό πάει να γίνει, αν δεν έχει γίνει ήδη φυσικά. Τα βάζουμε κάτω. Φροντιστήρια αγγλικών και λοιπών ξένων γλωσσών, κέντρα εργοθεραπείας, λογοθεραπείας, μελέτης, δυσλεξίας, μουσικής, πληροφορικής... χώρια τα φροντιστήρια Γυμνασίου και Λυκείου. Είναι και τα Πανεπιστημιακά, παραλίγο να τα ξεχάσουμε: Όλα στην υπηρεσία της δημόσιας και δωρεάν Παιδείας. Ούτε θαυμαστικό, ούτε αποσιωπητικά, βαρέθηκα.
Εννοώ να μετράω σε μια κοινωνία που κοιμάται τον ύπνο της αδικίας, του βολέματος, του φασισμού, της μη κουλτούρας, κάποιος-α να με σταματήσει, σε λίγο θα μπω στην τάξη και θέλω να χαμογελάω. Πρέπει να χαμογελάω, αν δε θέλω.
Αλλά κι οι περαστικές-οί δε βοηθάνε ούτε σ' αυτό. Από τον πρωινό καφέ στο χέρι, μέχρι τα νύχια-ταπετσαρίες, τις ακριβές οθόνες που δε δικαιολογούνται μέσω μισθοδοσίας, αλλά λόγω μαζικής υστερίας: να είμαστε κάπου μέσα, εκεί που είναι και οι άλλοι και τα λένε. Ναι, αλλά δεν είστε εδώ!!! Κι όταν είστε, βλαστημάμε που προσγειώνεστε με το ύφος των 100 καρδιναλίων και ζητάτε τα λεφτά σας πίσω κι όχι να βγάλουμε από κάπου μια άκρη.
Η Παιδεία μοιάζει με όνειρο που έχουμε ξεχάσει. Θα την ονειρεύομαι κάθε μέρα, έτσι από πείσμα, μονολογώ.  Προσοχή στο δέντρο μου φωνάζεις!  Και φτάνω στην πόρτα.